De Belgische gevangenispopulatie bereikt een historisch record, maar steeds opnieuw moeten we vaststellen dat in sterke mate teruggegrepen wordt naar de 'ultieme' strafmaat: opsluiting.

Uit cijfers van de ondersteuningsstructuur Steunpunt Algemeen Welzijnswerk blijkt dat in 2005, 940 mensen werden opgevangen en of begeleid in het kader van alternatieve gerechtelijke maatregelen en straffen. 940 personen kwamen dank zij deze alternatieve straffen niet in de gevangenis terecht. En dit zouden er veel meer kunnen zijn als magistraten en advocaten op een meer systematische manier gebruik zouden maken van deze manier van bestraffen. Deze Alternatieve gerechtelijke maatregelen worden echter nog onvoldoende zichtbaar gemaakt door de Federale Overheidsdienst Justitie.

Ook in de recente berichtgeving werd geen gewag gemaakt van deze maatregelen die nochtans op het terrein hun nut al hebben bewezen. Deze maatregelen worden reeds sinds 1995 (10 jaar) betoelaagd door de Federale Overheid Justitie. Het gaat hierbij vooral over leerstraffen waarbij de dader in groep of individueel inzicht verwerft in de oorzaken en de gevolgen van het misdrijf. Hij leert verantwoordelijkheid opnemen t.a.v. het eigen gedrag, t.a.v. het slachtoffer en de samenleving. Het leren herkennen en aanpakken van de oorzaken en het leren hanteren van oplossingsmechanismen om met probleemsituaties om te gaan maakt er een belangrijk deel van uit. Op die manier kan ook constructief gewerkt worden aan een succesvolle (re)integratie in de samenleving en wordt getracht de escalatie van problemen te voorkomen.

Deze alternatieven zouden voor een aanzienlijk gedeelte van de gedetineerden ingeschakeld kunnen worden en zo tot een vermindering van de gevangenispopulatie kunnen leiden. De praktijk leert echter dat ze op een veel te kleine doelgroep worden toegepast.

Opsluiting als straf wordt onvoldoende ter discussie gesteld. We vinden het bovendien jammer dat als alternatief voor detentie enkel gesproken wordt over elektronisch toezicht van autonome werkstraffen. We stellen vast dat, net zoals in verscheidene andere westerse landen, ook hier de gevangenispopulatie blijft toenemen. De spanning tussen de capaciteit en de bevolking in de gevangenissen is een allesoverheersend probleem, met een negatieve weerslag op het dagelijkse leven van gedetineerden en de werkomstandigheden van het personeel. We pleiten dan ook voor een stevige wettelijke inschakeling van de alternatieve maatregelen en straffen en een ruimere toepassing ervan. Magistraten dienen zich bewust te zijn van de zinvolheid van deze maatregelen en het beleid zou hen meer moeten stimuleren om deze maatregelen op te leggen.

Vorig jaar zetten Amnesty International en The Body Shop samen met het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk de campagne ‘Stop Huiselijk geweld’ op om de problematiek van intrafamiliaal geweld onder de aandacht te brengen. Van oktober tot maart verkochten alle winkels van The Body Shop een aantal exclusieve producten ten voordele van twee vooraf geselecteerde projecten in Antwerpen en Brussel. Tijdens deze zes maanden durende campagne wist The Body Shop meer dan 13.000 euro op te halen voor projecten van CAW Metropool en CAW Mozaïek. In 2006 wil The Body Shop opnieuw een campagne starten waarbij ze vooral aandacht wil vragen voor de situatie van kinderen, als getuige of slachtoffer van intrafamiliaal geweld. Het Steunpunt heeft aan The Body Shop gevraagd om het geld dat dit jaar zal worden ingezameld te gebruiken voor de kinderwerkingen van de vrouwenopvanghuizen en vluchthuizen in alle CAW’s in Vlaanderen en Brussel.

Hun basisaanbod versterken en dit aanbod overal op een aanvaardbare afstand brengen van de burger. Dat is wat de CAW’s moeten doen volgens minister van Welzijn Inge Vervotte. Minister Vervotte deed deze uitspraak naar aanleiding van de inhuldiging van het kunstwerk van kunstenaar Hans Opde Beek in de tuin van het vernieuwde CAW gebouw in Leuven. De minister is van plan om de CAW’s een sterke positie te geven op de eerste lijn en bovendien wil ze op basis van een programmatie het hulpverleningsaanbod van het algemeen welzijnswerk in Vlaanderen en Brussel op een gelijkwaardige manier spreiden. Op die manier moet het hulpverleningsaanbod op de eerste lijn, dicht bij de burger, toegankelijker en beter bereikbaar zijn voor alle Vlamingen.

In relatie tot het hulpverleningsaanbod van de OCMW’s, zullen de Centra Algemeen Welzijnswerk hun aanbod "aanvullend" moeten maken, en vooral de dingen blijven doen waar ze goed in zijn. Volgens de minister zijn dit vooral schuldbemiddeling, de relatie wonen-welzijn, bemiddeling in familiezaken en de aanpak van intrafamiliaal geweld

BRON:BELGA 04/05/2006

De CAW’s voeren soms bijkomende taken uit (zoals hulpverlening aan seksuele delinquenten) en taken met gemeentelijke middelen binnen het kader van het Globaal Plan. FACAW daarnaast heeft uitvoerende projecten in huis die in voorkomend geval overgenomen werden van de vroegere (werksoortelijke) federaties (o.a. Leerprojecten voor Daders van Seksueel Geweld van de Federatie Geboorteregeling en Seksuele Opvoeding). Omtrent de ontwikkeling van deze opgelegde vormen van hulpverlening zijn een aantal opmerkelijke conclusies te trekken:

• Deze initiatieven zijn naast en los van elkaar gegroeid: het is allemaal erg verdeeld en weinig efficiënt georganiseerd.
• Opgelegde vormen van hulpverlening kunnen onder bepaalde voorwaarden deel uitmaken van het AWW.
• Er een steviger aanbod opgelegde hulpverlening in het AWW mag zijn, mits inachtneming van de deontologie en de basisprincipes van de sector.
• Binnen Justitie van alles beweegt zowel inhoudelijk als lokaal en bovenlokaal.

In heel die context leek het nuttig om de activiteiten vanuit FACAW en de CAW’s te bekijken in functie van hoe een en ander meer efficiënt georganiseerd kan worden en hoe de bestaande know how beter benut kan worden. Tevens kan ernaartoe gestreefd worden om t.a.v. Justitie meer als eenheid te opereren zodat we als partner aan stevigheid en betrouwbaarheid winnen.

Deze en andere overwegingen inspireerden het dagelijks bestuur van FACAW tot het oordeel dat er werk dient gemaakt te worden om met alle CAW’s te komen tot een gedeelde sectorale visie inzake de rol van het AWW t.a.v. opgelegde hulpverlening. Op 31/08/2005 nam het D.B. de beslissing om een aantal zinvolle stappen te zetten die kunnen leiden tot een beter georganiseerd en gestructureerd aanbod inzake opgelegde hulpverlening vanuit het AWW in ieder gerechtelijk arrondissement. Voor de operationalisering van deze doelstelling werd een “sectorale stuurgroep” opgericht.

Deze stuurgroep is in hoofdzaak samengesteld uit middenkaders uit de CAW’s (actief op het terrein van de opgelegde hulpverlening), de coördinatoren van de uitvoerende projecten alternatieve gerechtelijke maatregelen en straffen die onder FACAW ressorteren en de ondersteunende stafmedewerker opgelegde hulpverlening. De procesbegeleiding wordt waargenomen door Annemie Simkens die buiten FACAW en de betrokken CAW’s staat. De samenstelling van de stuurgroep kan in de loop van haar werkzaamheden uitgebreid worden, naarmate bijkomende centra zich actief inschakelen in de uitvoering van gerechtelijk opgelegde hulpverlening.

De opdracht van de stuurgroep is tweeledig:

• De sector van het autonoom AWW mobiliseren en engageren rond het thema “gerechtelijke opgelegde hulpverlening”,;
• Voorstellen en initiatieven uitwerken, propageren, stimuleren, ondersteunen en opvolgen die leiden tot een betere afstemming, organisatie en ondersteuning van de gerechtelijk opgelegde hulpverlening in ieder gerechtelijk arrondissement, vertrekkend van de bestaande situatie en “goede praktijken”.

De stuurgroep werkt lange-termijn-voorstellen uit en doet een voorstel hoe de implementatie, evaluatie en bijsturing van deze voorstellen nadien verder zal opgevolgd worden. De voorstellen worden ter bekrachtiging voorgelegd aan het CAW-overleg. De sectorale stuurgroep kwam reeds tweemaal bijeen: op dinsdag 7 maart en woensdag 19 april. In totaal zouden er vier volledige dagen gewerkt worden. De stuurgroep voorziet haar activiteiten te beëindigen op dinsdag 4 juli 2006.

Op de vorige federale werkgroep daklozen werden een nota van het Steunpunt Algemeen welzijnswerk over preventie van thuisloosheid besproken.

Jaarlijks worden ca. 10.000 cliënten opgevangen in de opvangcentra voor thuislozen die deel uitmaken van het algemeen welzijnswerk in Vlaanderen. Deze opvang vindt plaats op het moment dat het probleem zich reeds in alle scherpte stelt . Daaraan is echter een kortdurend of langer durend aftakelingsproces vooraf gegaan. Het zou dan ook beter zijn om te voorkomen dat cliënten residentieel moeten opgevangen worden. Maar ingrijpen wanneer de eerste signalen zich openbaren , is niet altijd eenvoudig. Want deze signalen kunnen zeer divers zijn gelet op de vele factoren die tot thuisloosheid kunnen leiden ( relationele, financiële , verslaving ,…).

De nota bevat omvat een omschrijving van het begrip preventie toegepast op thuisloosheid. Op basis van recent wetenschappelijk onderzoek maakten we een risicoanalyse op van factoren die bijdragen tot thuisloosheid. Hierop baseerden we onze beleidsvoorstellen. In het recente verleden besteedde het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk reeds aandacht aan preventie van thuisloosheid door hierover in 2004 een studiedag te organiseren. Deze studiedag kaderde in het jaarthema 2004 van de Europese koepel van de thuislozenzorg, Féantsa.

|  download deze nota | 

In uitvoering van het vorige Vlaams regeerakkoord , waarin een verruiming van het begeleid wonen en de woonbegeleiding ingeschreven stond, stelde de vorige minister voor welzijn de autonome CAW’s van zes regio’s extra middelen ter beschikking.

De huidige minister voor welzijn erkende een zevende regio, nl. Limburg, die deels werd ondersteund met een niet gereglementeerde toelage, deels met middelen van de provincie Limburg.

Deze middelen dienden voor een verbetering van het beleid t.a.v. thuislozen. Eén van de belangrijke klachten van de thuislozenzorg is immers dat de opvangcentra dichtgeslibd zijn bij gebrek aan doorstromingsmogelijkheden. Thuislozen die zelfstandig kunnen wonen ervaren veel moeilijkheden om een betaalbare en degelijke woonst te vinden. Thuislozen die onvoldoende vaardigheden hebben om dit te kunnen, ondervinden een tekort aan plaatsen in het begeleid wonen. Beide factoren leiden ertoe dat thuislozen soms langer dan wenselijk dienen te verblijven in opvangcentra, waardoor deze nieuwe opnameaanvragen niet kunnen inwilligen.

In het verleden trachtte de thuislozenzorg haar moeilijkheden op te lossen door zelf binnen de eigen sector initiatieven uit te bouwen. Maar de laatste jaren groeit meer en meer het besef dat het bestrijden van thuisloosheid een gedeelde zorg dient te zijn van meerdere sectoren. In dit geval drong een samenwerking met huisvestingsactoren zich op.

Het feit dat de thuislozenzorg vroeger zijn eigen problemen trachtte op te lossen heeft echter als gevolg dat die problemen ook minder gekend zijn in de buitenwereld en bij andere sectoren. Uitingen hiervan zijn beeldvormingproblemen over thuislozen en gebrek aan samenwerking op aspecten waar er wellicht wel voor beide partijen voldoende winst te rapen valt.

Anderzijds worden huisvestingsactoren meer en meer geconfronteerd met kwesties waar de welzijnssector misschien beter raad mee weet . De uithuiszetting van problematische huurders bijvoorbeeld kan veel geld kosten , en kan men mits een juiste begeleiding beter trachten te voorkomen. Uit de evaluatie blijkt dit in 80 % van de gevallen ook te lukken.

Vanuit voorgaande probleemstelling werden de extra middelen niet onvoorwaardelijke aan de CAW’s toegewezen.

Zij dienden daarmee volgende doelstellingen te realiseren :

• het uitbouwen van een samenwerkingsmodel met huisvestingsactoren en lokale besturen
• via woonbegeleiding uithuiszettingen van sociale huurders voorkomen
• huren buiten het sociaal huurstelsel uitbouwen
• de instroom van het begeleid wonen beter richten op vragen vanuit opvangcentra

Het evaluatierapport beschrijft en bespreekt de wijze waarop in het jaar 2004 bovenstaande doelstellingen werden gerealiseerd. Daartoe werden cliëntgegevens verzameld, netwerkanalyses uitgevoerd, methodiekontwikkelingen geïnventariseerd en knelpunten en signalen gebundeld. Waar relevant maken we ook een vergelijking op met het jaar 2003.

Het volledige rapport kan gedownload worden

• Vlaamse Ombudsdienst vraagt meer aandacht voor eerstelijnsklachten
• Cyberpesten
• Eindrapport 'Verzekeringen en vrijwilligerswerk'
• Kies-Keurig 2006
• Vlaams Informatiepunt Jeugd

• Verplichte organisatienota voor vrijwilligers afgeschaft

| Meer weten|