Het CAW heeft drie kernopdrachten: onthaal, begeleiding en preventie. We bekijken het huidig en wenselijk ambulante aanbod vanuit deze drie kernopdrachten.
Het uitbouwen van een kwalitatief en toegankelijk onthaal is volop in beweging in de CAW’s. In het onthaal biedt men onmiddellijke hulpverlening aan en is er aandacht voor vraagverduidelijking en een doordachte opstap naar de meer gesystematiseerde hulpverlening. Uit het voorgaande blijkt dat het onthaal inzake scheiding zich vooral zou moeten richten op het verlenen van correcte informatie, het bieden van onmiddellijke hulp indien nodig en een gepaste doorverwijzing. Uit de registratiegegevens van 2004 blijkt dat meer dan 14 000 mensen zich op het onthaal meldden met partnerrelatie problemen die gerelateerd zijn aan scheiding. Daarnaast waren er een 600 tal aanmeldingen over nieuw samengestelde gezinnen. Ongeveer 2400 mensen kwamen terecht op het onthaal met administratieve-juridische problemen die betrekking op scheiding.
Wanneer mensen zich aanmelden met een vraag omtrent scheiding is het van belang dat een onthaalmedewerker correcte informatie kan geven over: de scheidingswegen, de echtscheidingsprocedures, de ouderschapsregelingen. Ook moet men zicht hebben op de rollen van de advocaat, de bemiddelaar. Wat doet een advocaat en met welk doel ? Wat is een scheidingsbemiddeling ? Wat is een ouderschapsbemiddeling ? Hoe hou ik rekening met de afwezige partner bij de aanmeldingsvraag ? Wat is de positie van de eerste en tweede beslisser ? Welke effecten heeft een scheiding op kinderen ? Hoe kan je scheiding bespreekbaar maken met kinderen?
Naar jongeren toe moet men zicht hebben op welke positie ze hebben in een scheiding en welke rechten ze hebben?
We stellen vast dat er in de CAW’s nog moet worden geïnvesteerd in competentieontwikkeling om het onthaal inzake scheidingssituaties kwalitatief op te nemen. De eerste gesprekken zijn immers van cruciaal belang wil men voorkomen dat cliënten in een vechtscheiding terechtkomen.
In sommige gevallen is het nodig dat mensen directe hulp krijgen in scheidingssituaties. Dit kan gaan over het zoeken naar (tijdelijk) onderdak, inkomen, kinderopvang, werk, (…).
In crisissituaties is het van belang dat de onthaalmedewerker over de nodige vaardigheden beschikt om de crisis op te vangen. In sommige CAW’s zet men relatietherapeuten in op het onthaal om psychosociale hulp te kunnen verlenen.
Wat zegt het kindercommissariaat over de hulp aan jongeren?
Volgens het Kinderrechtencommissariaat is het eertselijnsaanbod rond scheiding voor kinderen en jongeren onvoldoende uitgebouwd. Nochtans meldt het kinderrechtencommissariaat dat jongeren nood hebben aan professionele hulp. Als jongeren problemen ervaren rondom de scheiding van hun ouders willen ze de stap zetten naar professionele hulp maar deze stap mag niet verplicht zijn en moet laagdrempelig zijn. Jongeren willen meer weten over ‘scheiding’ in al haar diverse aspecten. Ze willen ook advies en specifieke hulp krijgen om hun probleemsituatie aan te pakken.
Het kinderrechtencommissariaat stelt vast dat jongeren erg fundamentele vragen stellen waarmee ze in het huidig aanbod niet terecht lijken te kunnen. Ze hebben moeilijk toegang tot duidelijke informatie over hun positie als ouders uit elkaar gaan. Er gaat teveel aandacht naar het einde van de rit (hulp bij ernstige problemen), maar op vlak van sensibilisering, preventie en laagdrempelige informatie - en adviesverlening rond scheiding is er minder uitgebouwd.
Uit bevragingen blijkt dat het aanbod van het algemeen jongerenonthaal te weinig bekend is bij jongeren. Bijgevolg kunnen we er vanuit gaan dat jongeren de weg naar het jongerenonthaal onvoldoende vinden wanneer ze met vragen zitten omtrent scheiding. Het jongerenonthaal is op het thema scheiding onvoldoende geprofileerd. Informatie en begeleiding omtrent het thema scheiding vraagt ook heel wat deskundigheid. Omwille van de complexiteit van het thema hebben hulpverleners deskundigheid nodig op het juridische, het sociaal administratieve en psychosociale terrein. Ook lijkt het belangrijk dat een hulpverlener open staat voor de vraag achter de vraag van de jongere. Allicht is het immers zo dat jongeren zich niet rechtstreeks melden met een vraag omtrent scheiding maar met een andere vraag waarin een scheidingssituatie verweven zit.
Uit het rapport van het kinderrechtencommissariaat blijkt dat er ook een hoge nood is aan opvoedingsondersteuning in scheidingssituaties. Opvoedingsproblemen komen immers vaak voor als gevolg van conflicten tussen partners. Ook vanuit het beleid komen er signalen om meer te investeren in laagdrempelige opvoedingsondersteuning. Een aantal CAW’s zijn gestart met een opvoedingswinkel of denken aan het uitbouwen ervan in samenwerking met aanverwante sectoren zoals: Kind en Gezin, Centra voor Leerlingenbegeleiding, Bijzondere jeugdzorg. Er is nog heel wat werk aan de winkel om een toegankelijk aanbod omtrent opvoedingsondersteuning uit te bouwen. We vinden het belangrijk dat dit aanbod gericht is op de vragen, noden en wensen van zowel ouders als van de kinderen en jongeren.