Kinderen slachtoffer
 |
Kinderen die betrokken zijn bij een misdrijf of een andere schokkende gebeurtenis, maken net als volwassenen een verwerkingsproces door. Maar kinderen zijn in de eerste plaats kinderen. Ze geven een eigen betekenis aan het gebeurde en beleven het op hun manier, afhankelijk van hun leeftijd en ontwikkeling.
Schokkende gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat het leven van het kind van het ene op het andere moment ontwricht wordt.
|
Een kind dat geconfronteerd wordt met een schokkende gebeurtenis, maakt op dat moment heel wat door:
| Denken: |
veel kinderen vertellen achteraf dat ze dachten dat het ging om een grap, een droom, een film,... |
| Voelen: |
een schokkende gebeurtenis gaat samen met een gevoel van machteloosheid, extreem onbehagen en angst. Dit kan zich eventueel uiten in de vorm van lichamelijke reacties zoals zweten, hartkloppingen, kortademigheid,.. |
| Doen: |
kinderen reageren op het moment zelf heel verschillend: ze lopen weg, ze staan aan de grond genageld, ze huilen, ze schreeuwen, ze worden kwaad, ze kunnen niets meer zeggen, ze doen gewoon alsof er niets aan de hand is... |
Elke reactie, hoe ongewoon ook, is een normale reactie op een abnormale situatie.
Het verwerkingsproces
Alle kinderen zullen de schokkende gebeurtenis op hun eigen manier verwerken. Dat verwerken gaat niet zomaar: het gebeurt stap voor stap. Voor het ene kind zal het al gemakkelijker gaan dan voor het andere. Dit heeft te maken met de aard van de feiten, de omstandigheden van het gebeurde, wie het kind is, wat er zich allemaal in het leven van het kind afspeelde en hoe het kind opgevangen wordt in zijn omgeving.
Bij elk kind is het nodig dat er tijdens de verwerking sprake is van herbeleving en vermijding. Daardoor probeert het greep te krijgen op de gebeurtenis.
| Herbeleven |
Bepaalde stimuli, die voor de buitenwereld vaak nietszeggend zijn, kunnen de gebeurtenis bij het kind opnieuw oproepen. het kunnen bepaalde geuren, klanken of beelden zijn. Het kind wordt hierdoor teruggebracht naar het moment van de feiten. Dat kan zich uiten door: |
|
- vrij heftige reacties zoals hevig schrikken, huilbuien, woedeaanvallen,...
- dromen over het gebeurde, nachtmerries en slapeloosheid
- zich telkens opnieuw een bepaald beeld van het gebeuren herinneren, net als in een film
- angst en een gevoel van onveiligheid
- naspelen van de gebeurtenis
- ...
|
| Vermijden |
Naast het herbeleven gaat het kind ook vermijden. Dat kan zich uiten door: |
| |
- momenten waarop het kind doet alsof niets is gebeurd
- lusteloosheid
- interesseverlies
- ...
|
Door de gebeurtenis steeds maar opnieuw te beleven, probeert het kind die te begrijpen en het gevoel van controle te herstellen. Doordat de herbeleving afgewisseld wordt met vermijding, kan het kind als het ware even op adem komen.
De manier van verwerken hangt ook samen met de ontwikkelingsfase waarin het kind zich bevindt.
Hoe kinderen helpen bij het verwerken?
- probeer de oude structuur en routine van het kind zo snel mogelijk te herstellen
- bereid het kind voor op mogelijke reacties uit zijn omgeving
- nodig het kind uit om te praten over het gebeurde
- vraag kinderen wat ze nodig hebben
- stimuleer kinderen om hun gevoelens te uiten: verdriet hebben mag!
- geef juiste informatie over de feiten: fantasie is vaak erger dan de werkelijkheid
- spelen is de taal van kinderen: laat kinderen het gebeurde naspelen, erover tekenen of knutselen
- accepteer heftige reacties van het kind, zonder daar helemaal in mee te gaan
- bij een overlijden is het goed dat het kind afscheid kan nemen van de overleden persoon
Dit zijn enkele tips om met kinderen om te gaan. Elk kind verwerkt een schokkende gebeurtenis op een eigen manier. Zo zal het ene kind tekenen of knutselen, het andere kind praten, nog andere kinderen zullen meer spelen of sporten. Als het kind zich op geen enkele waarneembare manier met de gebeurtenis bezighoudt, betekent dat niet dat het de gebeurtenis niet verwerkt. Sommige kinderen lijken de gebeurtenis op een onzichtbare manier te verwerken, bijvoorbeeld in hun dromen. Het is zeker niet de bedoeling dat je het kind dwingt om met de gebeurtenis bezig te zijn. Je kan de gebeurtenis wel aankaarten, maar je hoeft niet aan te dringen. Wel moet je in de gaten houden hoe het kind functioneert.
Kinderwerking Slachtofferhulp
In 2001 werd door minister Vogels het project "Kinderwerking Slachtofferhulp" goedgekeurd. Hiermee werd het licht op groen gezet om binnen de diensten Slachtofferhulp hulpverlening aan kinderen uit te bouwen. Momenteel kunnen kinderen dan ook in alle diensten Slachtofferhulp terecht voor ondersteuning.
De diensten Slachtofferhulp werken op verschillende manieren met kinderen:
 |
Begeleiden van de kinderen via ouders en/of via andere steunfiguren
Steunfiguren in de directe omgeving van het kind zijn het meest aangewezen om kinderen te helpen tijdens het verwerkingsproces. De ouders blijven de belangrijkste personen voor het kind. Zij kennen hun kinderen best en moeten in alles gehoord en bevraagd worden. In eerste instantie zal er altijd voor gekozen worden om eerst met de ouders een gesprek te hebben. In dit gesprek wordt informatie gegeven over het verwerkingsproces bij kinderen, wordt advies gegeven en tips meegegeven. Vaak is het al heel veel voor een ouder om te horen dat zijn/haar kind heel normaal reageert op het gebeuren en kunnen ze op basis hiervan hun kind vaak zelf verder ondersteunen. Naast ouders spelen ook andere steunfiguren zoals de leerkracht, leider van de jeugdbeweging of sportvereniging, onthaalmoeder, enz. een belangrijke rol in het verwerkingsproces van het kind. Vandaar dat Slachtofferhulp ervoor kiest om naast de ouders ook andere steunfiguren de nodige coaching en ondersteuning te bieden.
Rechtstreeks begeleiden van kinderen
Kinderen gaan vaak hun ouders beschermen. In dit kader kan het soms noodzakelijk zijn dat kinderen individueel worden begeleid. Die vraag naar individuele begeleiding kan er komen van de ouders, maar kan ook een vraag zijn van de medewerkers van Slachtofferhulp. Ook bij de individuele begeleiding van het kind blijft het belangrijk dat de ouder niet uit het oog wordt verloren. In sommige diensten wordt ervoor gekozen om met kinderen in groep te werken. De kinderdoe- en praatgroep richt zich naar kinderen tussen 8 en 12 jaar van wie een gezinslid is overleden door moord, zelfdoding of een dodelijk verkeersongeval. op deze manier komen kinderen in contact met lotgenoten.
Vorming
Naast het begeleiden van kinderen geeft Slachtofferhulp vormingen en voordrachten rond het thema "Kinderen, slachtoffer van een schokkende gebeurtenis".
|
|