De slachtofferzorg (onthaal, bejegening, hulp, therapie) wordt in Vlaanderen georganiseerd door een Samenwerkingsakkoord tussen de federale staat (m.n. Binnenlandse Zaken en Justitie), en de Vlaamse Gemeenschap (m.n. Welzijn). Het zegt dat alle slachtoffers op een correcte manier moeten bejegend worden. In de geformuleerde doelstelling komt het aspect “slachtoffers hebben recht op hulp- en dienstverlening” sterk naar voren:

Art. 2: “Dit samenwerkingsakkoord beoogt een structurele samenwerking inzake slachtofferzorg tussen diensten van het ministerie van Justitie, van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de door de Vlaamse Gemeenschap erkende en gesubsidieerde hulpverleningsdiensten. Deze structurele samenwerking is noodzakelijk in functie van een kwaliteitsvolle zorg- en dienstverlening ten voordele van slachtoffers. Een optimale slachtofferbejegening door politiële en justitiële diensten en een daarop aansluitende goed uitgebouwde slachtofferhulp moet alle gevolgen van slachtofferschap in de mate van het mogelijke beperken en herstellen.”

Om deze doelstelling te kunnen verwezenlijken regelt het Samenwerkingsakkoord o.a. de systematische doorverwijzing van slachtoffers door politie naar Slachtofferhulp.
Dankzij deze gestructureerde verwijzing kunnen alle slachtoffers, ongeacht hun reacties, een aanbod krijgen en kan er zo snel mogelijk na de feiten ingespeeld worden op hun noden, zodat bijkomende problemen kunnen vermeden worden.

De overgang van slachtofferbejegening, naar slachtofferhulp, naar slachtoffertherapie moet zo naadloos mogelijk verlopen.

Slachtofferbejegening bij de politie en slachtofferonthaal op het parket
Uit onderzoek is bekend dat slachtoffers veel waarde hechten aan een correcte en zorgvuldige bejegening door politie en justitie. Het slachtoffer moet ervaren dat recht wordt gedaan en dat in heel de procesgang vanaf de aangifte tot en met de strafuitvoering met zijn persoon en zijn belangen rekening gehouden wordt, zodat het vertrouwen in de rechtsstaat kan worden hersteld. Politie en justitie hebben officiële richtlijnen om te voorkomen dat slachtoffers hun contacten met hen als vernederend, pijnlijk en negatief ervaren. Sleutelbegrippen hierin zijn, een goed onthaal, duidelijke en correcte informatie verstrekken, gericht doorverwijzen naar hulpverlening.

Slachtofferhulp

Uit de praktijk blijkt dat niet alle slachtoffers voldoende hebben met een goede slachtofferbejegening. Zij hebben nood aan extra zorg en informatie. Het essentiële kenmerk van slachtofferschap van misdrijven is het verlies van vertrouwen in de medeburger en de overheid. Slachtoffers zijn meestal geen spontane hulpvragers en in die zin ook niet te vergelijken met traditionele cliënten. Vandaar het model waarbij slachtoffers, mits ze toestemming gegeven hebben aan de politie om hun gegevens aan Slachtofferhulp door te geven, door Slachtofferhulp zelf gecontacteerd kunnen worden. De diensten Slachtofferhulp trachten een aanbod te formuleren op maat van de cliënt; gesprekken kunnen plaatsvinden aan huis bij het slachtoffer, na de kantooruren, …

Slachtoffertherapie
Een kleine minderheid van de slachtoffers heeft zeer gespecialiseerde en langdurige hulp nodig. Slachtoffers waarbij het verwerkingsproces stagneert kunnen voor therapeutische hulp terecht bij diensten geestelijke Gezondheidszorg, traumacentra, …

| samenwerkingsakkoord |

Het ‘Nationaal forum voor Slachtofferbeleid’ is een nationaal advies- en overlegorgaan dat werd opgericht in juni 1994 naar aanleiding van een parlementair initiatief. Het Forum brengt de vertegenwoordigers van de ministers, administraties en verenigingen die bij het slachtofferbeleid zijn betrokken rond de tafel. Het is uitgegroeid tot het overlegorgaan van de verschillende institutionele actoren van het justitieel, politioneel en welzijnskader die betrokken zijn bij de rechten en zorg voor slachtoffers. Het Nationaal Forum heeft een inspirerende functie naar deze actoren en voorziet hen in adviezen en aanbevelingen.

OPDRACHTEN: 

Adviezen  formuleren	Advies over de nood aan een kader om de samenwerking tussen de politie en de andere diensten te regelen, meerbepaald inzake het beroepsgeheim  Advies aangaande de hervorming van de assisenprocedure,…
Voorstellen formuleren	Ter verbetering van de positie van het slachtoffer in het strafrecht en in de gerechtelijke procedure, onder meer met het oog op een herstelgerichte benadering van dader en slachtoffer; Ter verbetering van de politiële slachtofferbejegening;  Ter verbetering van het slachtofferonthaal;  Ter verbetering van de slachtofferhulp;  Ter verbetering van de coördinatie en samenwerking tussen alle federale, gemeenschaps- en gewestelijke initiatieven inzake slachtofferzorg;  Om het Belgische slachtofferbeleid in overeenstemming te brengen met de Europese en internationale ontwikkelingen, verdragen, richtlijnen en aanbevelingen inzake slachtofferbeleid waarvan het Forum de opvolging verzekert;
evalueren initiatieven	Het evalueren van de initiatieven inzake slachtofferbeleid van de federale overheid en de overheden van de gemeenschappen en de gewesten, en dit zowel met betrekking tot de implementatie van de wetgeving als de doelmatigheid van de materiële en personele middelen die daartoe worden ingezet; inventarisering van alle bestaande reglementeringen en initiatieven inzake slachtoffers van misdrijven (federaal, gemeenschappen en gewesten), alsook evaluatie van de uitvoering door de Belgische instanties van alle internationale conventies, verdragen, richtlijnen en aanbevelingen.
evalueren akkoorden	Bijdragen aan de uitwerking en de evaluatie van de verschillende protocolakkoorden of samenwerkingsakkoorden inzake slachtofferzorg
Sensibiliseren	Het publiek, de politieke overheden en de verenigingswereld inlichten over en sensibiliseren voor de slachtofferproblematiek

Het Nationaal Forum voor Slachtofferbeleid ontwikkelde de DVD «Traject van een slachtoffer» voor. Deze DVD is vormingsmateriaal voor opleidingen aan politie, magistraten en hulpverleners die contact hebben met slachtoffers en vertelt het traject van zeven slachtoffers van misdrijven gedurende de hele gerechtelijke procedure. De getuigenissen van slachtoffers worden door amateur- en professionele acteurs in beeld gebracht.   Deze DVD werkt op twee manieren interactief: de chronologie maakt het mogelijk om het traject van elk slachtoffer te bekijken vanaf het moment van het misdrijf tot aan de schadeloosstelling; de thematiek laat toe om te focussen op een deel van het traject van een slachtoffer zodat je doelgericht kan afstemmen op de doelgroep van de vorming. De DVD is verkrijgbaar in het Frans, Nederlands en Duits. Er is ook een brochure met uitleg over slachtofferzorg in België gepubliceerd. Het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk werkt mee aan dit initiatief.

| www.slachtofferrechten.just.fgov.be |