Slachtofferhulp wil via haar aanbod een antwoord bieden op het geheel van noden en behoeften van het slachtoffer en wil ten alle tijde emanciperend werken. Dit vraagt acties op individueel én structureel niveau.

INDIVIDUELE HULPVERLENING

Het aanbod van Slachtofferhulp richt zich tot kinderen, jongeren en volwassen. Zij kunnen bij de diensten Slachtofferhulp terecht voor emotionele ondersteuning, praktische hulp en informatie (bijvoorbeeld over juridische aspecten, over administratieve zaken of omtrent het verwerkingsproces,… ). Slachtofferhulp kan, indien gewenst, ook de weg wijzen naar andere personen of diensten. Emotionele ondersteuning en begeleiding Verwerken is een heel persoonlijk gebeuren. Een begeleiding kan zinvol zijn om te voorkomen dat deze verwerking vastloopt. Bij de begeleiding wordt vertrokken vanuit de beleving en de noden van het slachtoffer. Slachtofferhulp helpt de gevoelens en reacties van slachtoffers te duiden en onderstreept daarbij dat het om zeer normale reacties gaat. De duur en de intensiteit van de begeleiding is afhankelijk van de nood. Het slachtoffer wordt bijgestaan in zijn verwerking via ondersteunende gesprekken waarin betrokkenheid en nabijheid centraal staan. Deze gesprekken kunnen plaatsvinden bij moeilijke momenten, ook lange tijd na de feiten, bijvoorbeeld op het moment dat de klacht geseponeerd werd, het slachtoffer naar de rechtbank moet, de verjaardag van de feiten, de start van een procedure voor de strafuitvoeringsrechtbank, enz… Informatieverstrekking Slachtofferhulp tracht een adequaat antwoord te vinden op de vele vragen die een slachtoffer kan hebben. Vragen zoals: Welke zijn mijn rechten als slachtoffer? Wat gebeurt er met mijn klacht? Hoe kan ik schadevergoeding bekomen? Waar kan ik terecht met vragen rond de dader? Zij mijn reacties normaal? Wat kan mij helpen bij de verwerking? Kan ik terecht bij mensen die hetzelfde meemaakten? Praktische hulp Dit kan gaan over zeer diverse en uiteenlopende zaken, zoals administratieve ondersteuning (bijvoorbeeld het helpen invullen van documenten), de opvolging van het schadedossier, het begeleiden naar externe diensten, de bijstand op zitting in de rechtbank, … Doorverwijzing Slachtofferhulp kan, wanneer nodig, voor meer gespecialiseerde hulp doorverwijzen naar andere instanties.

GROEPSOPVANG

Voor misdrijven met meerdere betrokkenen (bijvoorbeeld een overval in winkel, restaurantketen of bank) en voor slachtoffers van rampen organiseert Slachtofferhulp groepsdebriefings en informatievergaderingen. Meestal wordt Slachtofferhulp vlak na het misdrijf of de ramp gecontacteerd. Zij tracht dan binnen de vijf dagen een eerste groepsbijeenkomst te plannen. Nadien kunnen nog één of meerdere bijeenkomsten volgen. Meerdere personen hebben éénzelfde feit meegemaakt, en toch heeft iedereen een eigen beeld ontwikkeld over het gebeurde. Tijdens groepsdebriefings gaan slachtoffers met elkaar in dialoog over de gebeurtenis en zijn gevolgen, kunnen er vragen beantwoord worden,… Tijdens zo’n sessie worden de slachtoffers begeleid door een hulpverlener. De groepsgesprekken verlopen gestructureerd. In een eerste fase wordt aan elke deelnemer gevraagd om chronologisch het gebeurde te vertellen. Daardoor kunnen de feiten een duidelijkere vorm aannemen. In een tweede fase wordt er ruimte gecreëerd voor de persoonlijke emoties die (h)erkend kunnen worden door de andere personen. In een derde fase wordt aandacht besteed aan mogelijke acties die men als groep kan ondernemen. Tijdens een informatievergadering wordt er voornamelijk, het woord zegt het zelf, informatie verstrekt. Dat kan informatie zijn over het gebeurde zelf en over de juridische aspecten ervan, maar ook bijvoorbeeld verzekeringstechnische informatie, of informatie over hoe een verwerkingsproces kan verlopen en hoe je je daarbij kan voelen. Slachtoffers krijgen tijdens zo’n vergadering ook de nodige ruimte om vragen te stellen. Tijdens groepsdebriefings en informatievergaderingen worden aan het individu en aan de groep een kader geboden waarbinnen reacties kunnen geplaatst worden. De verwerking kan worden bevorderd door: Het vinden van steun in het delen van ervaringen.  Alle gekende informatie over de feiten samen te brengen, zodat slachtoffers een zo volledig mogelijk beeld krijgen over het gebeuren.  Het geven van informatie  Ruimte te creëren voor vragen.

De eigenheid van de problematiek van slachtoffers en de noodzaak van een globale en integrale benadering heeft consequenties voor de opdrachten van Slachtofferhulp. Zij vormen een scharnierpunt tussen de cliënt en de samenleving, met haar voorzieningen, en tussen de cliënt en het hele strafrechtelijk kader, met al haar actoren. Slachtofferhulp wil mee gestalte geven aan een geïntegreerde welzijnsbenadering van criminaliteit en onveiligheid, met bijzondere aandacht voor het slachtofferperspectief. Knelpunten en problemen die betrekking hebben op de situatie en positie van het slachtoffer worden opgespoord, geïnventariseerd en gesignaleerd aan de bevoegde instanties en beleidsniveaus.

Slachtofferhulp geeft vorm aan deze structurele taak door:

VORMING EN SENSIBILISERING Zich enkel richten op individuele hulpverlening kan afgedaan worden als dweilen met de kraan open. Zeker wanneer men weet welke impact vormen van secundaire victimisering (= het opnieuw slachtoffer worden door een slechte bejegening) hebben op het slachtoffer. Omdat goede afspraken en samenwerking met politie en justitie belangrijk zijn in functie van een goede slachtofferbejegening en verwijzing, besteden de diensten Slachtofferhulp dan ook veel aandacht aan sensibiliseren en vormen van de plaatselijke actoren op het forensisch veld. In verband met het thema slachtofferhulp wordt er, op vraag, vorming gegeven aan politionele en andere organisaties. Per aanvraag worden de modaliteiten bekeken. Momenteel zijn er uitgewerkte programma’s rond: Verwerking van schokkende en traumatische gebeurtenissen  Rouwverwerking Opvang van slachtoffers van geweld Slechtnieuwsmelding  Kinderen De algemene doelstelling die we vooropstellen in vormingen aan politiediensten is via kennisoverdracht en training: Inzicht brengen in de verwerking van een misdrijf.  Inzicht brengen in de factoren die dit beïnvloeden.  Opbouwen van een slachtoffervriendelijke attitude.  Oefenen van vaardigheden in de slachtofferbejegening.  Leren hanteren van criteria voor doorverwijzing. In het kader van het werken met kinderen werden eveneens verschillende vormingspakketten uitgewerkt voor het onderwijs

COORDINATIE, NETWERKING EN SAMENWERKING In een problematiek waar bevoegdheden van politie, parket, rechtbanken, strafuitvoeringsdiensten en hulpverlening elkaar kruisen, is de zorg voor coördinatie, samenwerking en continuïteit synoniem voor effectiviteit en efficiëntie. Vandaar dat de diensten heel wat geïnvesteerd hebben in lokale overlegstructuren met verschillende partners. Een aantal van deze overlegstructuren zijn inmiddels geformaliseerd door het Samenwerkingsakkoord Slachtofferzorg .

PREVENTIE  Het actieterrein van de diensten Slachtofferhulp ligt vooral op het vlak van secundaire (vermijden van secundaire victimisering) en tertiaire preventie (vermijden van herhaald slachtofferschap).