Op 30 juli 2004 vond op het industrieterrein van Gellingen een gasramp plaats waarbij 24 personen het leven lieten en 132 personen gewond werden. Een groot aantal slachtoffers hebben eveneens materiële schade geleden.
Op 26 december 2004 vond er een zware aardbeving plaats in de zee nabij het eiland Sumatra, op een diepte van ongeveer 10 kilometer. Hierdoor werden verschillende landen rond de Golf van Bengalen getroffen door zware vloedgolven tot wel 10 meter hoog. Het dodental liep op tot ongeveer 225.000 slachtoffers in de kuststreken van o.a. Sri Lanka, Indonesië, India, Thailand, …
Doden, vermisten en gewonden van verschillende nationaliteiten zijn betrokken bij de tsunami. Deze ramp had ook gevolgen voor toeristen uit andere landen, waaronder België. 

Maar ook rampen zoals bijvoorbeeld een busongeval of een brand in een appartementsgebouw kunnen vele slachtoffers maken. Een ramp treft vele families die moeten worden geïnformeerd, en psychologisch en materieel moeten worden ondersteund. Slachtoffers hebben recht op juridische én praktische informatie.

Ook slachtoffers van rampen kunnen bij Slachtofferhulp terecht. In de context van een ramp bestaat het aanbod van Slachtofferhulp uit individuele begeleiding, psychologische debriefing, presentatie over de mogelijke psychologische impact van een schokkende gebeurtenis en indien nodig, specifieke doorverwijzing naar de hulpverlening in de tweede lijn.De individuele begeleiding omvat informatieverstrekking op juridisch en praktisch vlak, psycho-educatie en psychosociale ondersteuning. Deze begeleiding gebeurt door zowel beroepskrachten als vrijwillige medewerkers. In zijn opdracht van individuele opvang van slachtoffers van rampen kan Slachtofferhulp beroep doen op andere afdelingen binnen het Centrum Algemeen Welzijnswerk.

Slachtoffers kunnen ook in groep opgevangen worden via een groepsdebriefing of een informatievergadering.

Naast de hulpverlenende rol heeft Slachtofferhulp ook een structurele taak. Mits toestemming van het slachtoffer zal Slachtofferhulp structurele hiaten en knelpunten inzake de rechten en opvang van slachtoffers van rampen signaleren bij de betrokken instanties en overlegstructuren (FOD Justitie, scholen, advocaten, verzekeringsmaatschappijen,...).

Slachtofferhulp vangt ook professionele hulpverleners (ambulanciers, politie, brandweer, maar ook schoonmaakploeg ed.) op, gezien zij als ‘getuige’ betrokken zijn bij ramp.
In het kader van haar structurele opdracht zal Slachtofferhulp, naast het ingaan op de individuele hulpvraag, steeds onderzoeken welk aanbod deze organisatie/werkgever heeft naar zijn medewerkers. Indien de organisatie/werkgever zelf in een opvang voorziet, zal de men deze daarin eventueel ondersteunen. Indien dat niet het geval is, kan de Slachtofferhulp de opvang verzorgen maar zal tegelijkertijd met de betrokken organisatie/werkgever onderzocht worden wat zijn/haar verantwoordelijkheid is. Dit met het oog op bewustwording en preventie omtrent de nood aan bijstand inzake het omgaan met schokkende gebeurtenissen.

De PSM behartigt de coördinatie van de psychosociale nazorg van rampenslachtoffers. Hij is een federale ambtenaar van Volksgezondheid die een provincie tot diens verantwoordelijkheid heeft en nauw samenwerkt met de dienst Rampenplanning en noodhulpverlening van de provincie. Hij/zij doet dit volgens een “psychosociaal interventieplan” dat momenteel geïmplementeerd is in het algemeen provinciaal rampenplan (APR).Naast een operationele taak op het moment van een ramp, heeft de PSM ook een preventieve taak: de uitbouw van een psychosociaal netwerk op basis van reeds bestaande psychosociale diensten.

| Ministerie van Volksgezondheid |

De PSM en de diensten Slachtofferhulp werken samen in de nazorg van rampenslachtoffers. Vanuit de praktijk stellen we de noodzaak aan duidelijke afspraken vast. Gezien complexiteit van een ramp (o.a. het aantal slachtoffers en hun geografische verspreiding), blijkt een goede coördinatie van de informatie en van de bijstand van de slachtoffers noodzakelijk.

In dit kader werd het dossier “Draaiboek. Samenwerking bij rampen.” ontwikkeld. In dit draaiboek werden duidelijke afspraken neergeschreven omtrent de samenwerking tussen de psychosociaal managers en de diensten Slachtofferhulp in de psychosociale nazorg van slachtoffers van rampen.

Het draaiboek bestaat uit drie delen. In het eerste deel wordt beknopt weergegeven wat de opdracht van beide partners is in de nazorg van slachtoffers van rampen.
In deel twee wordt stapsgewijs toegelicht hoe zal samengewerkt worden. De concrete afspraken worden hernomen in deel drie.

| Draaiboek rampen |

Rapport van de coördinatiecel voor Informatie en Slachtofferonthaal voor de slachtoffers van Gellingen is positief over de samenwerking met Slachtofferhulp in Vlaanderen.

Twee jaar na de ramp op het industrieterrein van Gellingen maakt de informatiecel voor slachtoffers, die naar aanleiding van deze gebeurtenis werd opgericht, de balans op. In haar rapport geeft zij een overzicht van haar activiteiten en formuleert zij haar bevindingen. In eerste instantie hebben de activiteiten van de informatiecel zich geconcerteerd rond de opvang van de slachtoffers van de ramp in Gellingen. Na verloop van tijd heeft ze haar activiteiten uitgebreid. De informatiecel heeft een grondige analyse gemaakt van de knelpunten inzake de opvang van slachtoffers van rampen en voor het beleid aanbevelingen geformuleerd.

| Meer | Het rapport (pdf)|