...de gevangenis en haar personeel

België heeft 34 gevangenissen. De meeste gevangenissen werden gebouwd in de negentiende eeuw volgens het panopticon-model. Elke gevangenis heeft één of meerdere inrichtingshoofden, een griffie, penitentiair beambten, een rekendienst, een PSD, een penitentiaire gezondheidsdienst, een aalmoezenier/consulent, een herstelconsulent en eventueel nog andere specifieke diensten.

| Meer weten | adressen Belgische gevangenissen | brochure “Justitie in cijfers” |

...de gevangenispopulatie en de gevolgen van de opsluiting

In de Belgische gevangenissen waren op 1 maart 2005 in totaal 9375 gedetineerden opgesloten. Het profiel van de gedetineerden wijkt klaar en duidelijk af van dat van de Belgische bevolking. Gedetineerden zijn voornamelijk jonge, laaggeschoolde mannen met een hoge werkloosheidsgraad en weinig sociale banden.
Wat detentie met je doet is veel meer dan enkel je vrijheid ontnemen. De beperkingen, frustraties, zorgen, stress, de krassen op je ziel,… maken de straf tot meer dan wat de wetgever beoogt. Vrijheidsberoving is dan ook een zeer ingrijpende en schokkende gebeurtenis die verregaande gevolgen heeft voor de gedetineerde en zijn familie.

| Meer weten | onderzoek “Gemeenschap achter de tralies” | JWW in cijfers |

...internering

De zogenaamde “geesteszieken” (bvb. personen met schizofrenie en andere psychotische stoornissen, met persoonlijkheidsstoornissen, verslaafden, parafilieën, mentaal gehandicapten,…) die een misdrijf hebben gepleegd, worden niet verantwoordelijk gesteld voor hun daden. Ze worden niet veroordeeld door een rechter maar krijgen een interneringsmaatregel opgelegd.
Deze maatregel heeft een dubbele opzet: enerzijds dient zij ter bescherming van de maatschappij en anderzijds zou deze maatregel ervoor moeten zorgen dat de psychiatrisch gestoorde delinquent wordt behandeld. De maatregel is van onbepaalde duur, de vrijlating van de geïnterneerde is afhankelijk van zijn “genezing” van de geïnterneerde.

| Meer weten | Syntheseverslag Prof. Dr. Cosyns | boek "Ontgrendeld" | www.obra.be |

...buitenlanders in de Belgische gevangenissen 

Een detentie of mogelijke invrijheidstelling zorgt voor heel wat problemen voor heel wat gedetineerden. Als je vreemdeling bent in de gevangenis wordt je met heel wat extra moeilijkheden geconfronteerd.
De Koning Boudewijnstichting vroeg de vakgroep Criminologie van de VUB, onder leiding van professor Snacken, om de problematiek te bestuderen. Het onderzoeksrapport “Buitenlanders in de Belgische gevangenissen: knelpunten en mogelijke oplossingen” is hiervan het resultaat.

| Meer weten  | onderzoek “Buitenlanders in de Belgische gevangenissen” |

... de vrijwilligers van Justitieel Welzijnswerk

Acht van de dertien diensten JWW werken met vrijwilligers. In totaal zijn er een 100-tal vrijwilligers vanuit JWW actief. Vrijwilligerswerk in een justitiële context is niet nieuw, reeds meer dan 100 jaar zijn vrijwilligers actief in de begeleiding van gedetineerden en ex-gedetineerden. Vandaag is de inschakeling van vrijwilligers tegelijkertijd een fundamentele keuze. Een warme, ondersteunende, vriendschappelijke relatie met een vrijwilliger kan de gedetineerde een stukje van zijn waardigheid teruggeven, kan hem een gevoel geven "er toch nog te mogen zijn".

| Meer weten |

....de Basiswet gevangeniswezen en rechtspositie van gedetineerden

Lange tijd achtte de wetgever het niet nodig om de gedetineerden formeel als een subject van grondrechten te erkennen. Er is echter een beweging op gang gekomen, waarin gepleit wordt voor de invoering van een behoorlijke rechtspositieregeling voor gedetineerden. Na een erg lange parlementaire weg werd op 12 januari 2005 de “Basiswet gevangeniswezen en interne rechtspositie van gedetineerden” gestemd. De rechtspositie van gedetineerden krijgt eindelijk een wettelijke basis. Maar de basiswet legt echter geen datum voor haar inwerkingtreding vast; wanneer zal ze integraal uitgevoerd worden?

| Meer weten | de Basiswet |